Vestibulairsyndroom

Het vestibulairsyndroom bij honden is een aandoening van het evenwichtsorgaan die plotseling kan optreden en vaak alarmerend overkomt op de eigenaar. De hond verliest zijn evenwicht, houdt zijn hoofd scheef en kan niet meer rechtop lopen. Gelukkig is de prognose in de meeste gevallen goed.

Wat is het vestibulairsyndroom?

Het vestibulair systeem is verantwoordelijk voor het evenwicht en de ruimtelijke oriëntatie van de hond. Het bestaat uit delen van het binnenoor en specifieke gebieden in de hersenen die samenwerken om de balans te handhaven. Wanneer dit systeem verstoord raakt, ontstaat het vestibulairsyndroom.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen perifeer vestibulairsyndroom (probleem in het binnenoor) en centraal vestibulairsyndroom (probleem in de hersenen). De perifere vorm komt veel vaker voor en heeft doorgaans een betere prognose.

De aandoening wordt ook wel het "oudejonge-syndroom" of "idiopathisch vestibulairsyndroom" genoemd wanneer het bij oudere honden optreedt zonder aanwijsbare oorzaak. De verschijnselen lijken op die van een beroerte bij mensen, maar het is een heel ander ziektebeeld.

Oorzaken van het vestibulairsyndroom

Idiopathisch (onbekende oorzaak): De meest voorkomende vorm bij oudere honden. Er is geen aanwijsbare oorzaak en het treedt plotseling op. Dit wordt het idiopathisch vestibulairsyndroom genoemd.

Oorinfecties: Chronische of ernstige middenoor- of binnenoorinfecties kunnen het evenwichtsorgaan beschadigen en vestibulaire symptomen veroorzaken.

Tumoren: Gezwellen in het binnenoor of in de hersenen kunnen druk uitoefenen op het vestibulaire systeem.

Hypothyreoïdie: Een te trage schildklier kan in sommige gevallen vestibulaire problemen veroorzaken.

Medicijnen: Bepaalde antibiotica (aminoglycosiden) en sommige oordruppels kunnen toxisch zijn voor het binnenoor en vestibulaire symptomen uitlokken.

Trauma: Een klap op het hoofd of ander trauma kan het evenwichtsorgaan beschadigen.

Poliepen: Goedaardige woekeringen in het middenoor kunnen het vestibulaire systeem beïnvloeden.

Symptomen van het vestibulairsyndroom

De symptomen treden meestal plotseling op en kunnen zeer verontrustend zijn:

Scheefhouden van het hoofd (head tilt): Het meest kenmerkende symptoom. De hond houdt het hoofd naar één kant gekanteld, soms sterk.

Nystagmus: Onwillekeurige, ritmische oogbewegingen. De ogen bewegen snel heen en weer, meestal horizontaal, maar soms ook verticaal of roterend.

Evenwichtsverlies en ataxie: De hond wankelt, valt om, of kan niet meer overeind komen. Hij loopt alsof hij dronken is, met een brede gang en ongecoördineerde bewegingen.

In cirkels lopen: De hond draait in kringetjes, meestal naar de aangedane kant.

Misselijkheid en braken: Door de verstoring van het evenwichtsorgaan kunnen honden misselijk worden en braken, vergelijkbaar met reisziekte.

Weigeren te eten of drinken: De misselijkheid en desoriëntatie kunnen ervoor zorgen dat de hond geen eten of water wil opnemen.

Desoriëntatie en angst: De hond kan verward en angstig overkomen door het plotselinge verlies van evenwicht.

Diagnose

De dierenarts stelt de diagnose op basis van:

Neurologisch onderzoek: Een volledig neurologisch onderzoek helpt om te bepalen of het probleem perifeer (binnenoor) of centraal (hersenen) is. Dit onderscheid is belangrijk voor de prognose en behandeling.

Ooronderzoek: Het trommelvlies en het gehoorkanaal worden onderzocht om oorinfecties of poliepen uit te sluiten.

Bloedonderzoek: Om onderliggende aandoeningen zoals hypothyreoïdie of infecties op te sporen.

Röntgenfoto's: Opnamen van de bullae (botstructuren rond het middenoor) kunnen ontsteking of afwijkingen aan het licht brengen.

CT-scan of MRI: Bij verdenking op een centrale oorzaak of wanneer het herstel uitblijft, kan geavanceerde beeldvorming noodzakelijk zijn om tumoren of andere hersenafwijkingen uit te sluiten.

Behandeling van het vestibulairsyndroom

Ondersteunende zorg: Bij het idiopathische vestibulairsyndroom is er geen specifieke behandeling nodig. De aandoening geneest vaak vanzelf binnen 1 tot 3 weken. Ondersteunende zorg omvat:

Hulp bij eten en drinken: Breng voedsel en water naar de hond toe en help hem zo nodig bij het eten.

Veilige omgeving: Voorkom dat de hond van trappen valt of zich bezeert. Bied een zachte, antislipondergrond aan.

Rust: Laat de hond rustig herstellen en voorkom onnodige verplaatsingen.

Anti-misselijkheidsmedicatie: Medicijnen zoals maropitant (Cerenia) kunnen de misselijkheid verlichten en helpen de hond weer te laten eten.

Behandeling van de onderliggende oorzaak: Als een oorinfectie de oorzaak is, worden antibiotica voorgeschreven. Bij hypothyreoïdie wordt schildkliermedicatie gestart. Tumoren kunnen chirurgisch of met bestraling worden behandeld.

Infuustherapie: Als de hond ernstig uitgedroogd is door braken en weigeren te drinken, kan infuustherapie nodig zijn.

Preventie

Oorhygiëne: Regelmatige controle en reiniging van de oren kan oorinfecties helpen voorkomen, wat het risico op vestibulaire problemen vermindert.

Tijdige behandeling van oorinfecties: Laat oorinfecties altijd tijdig behandelen om te voorkomen dat ze zich uitbreiden naar het middenoor en binnenoor.

Medicijngebruik: Gebruik ototoxische medicijnen alleen op voorschrift van de dierenarts en volg de dosering nauwkeurig op.

Regelmatige controles: Laat oudere honden regelmatig controleren, zodat mogelijke oorzaken vroegtijdig worden ontdekt.

Het idiopathische vestibulairsyndroom heeft een uitstekende prognose. De meeste honden herstellen binnen 2 tot 3 weken grotendeels, hoewel een lichte scheefstand van het hoofd soms blijvend kan zijn. Herhaling is mogelijk, maar niet gebruikelijk.