Rattengifvergiftiging

Rattengifvergiftiging is een levensbedreigende noodsituatie bij honden. Veel soorten rattengif werken door de bloedstolling te verstoren, waardoor honden langzaam inwendig verbloeden. Snelle herkenning en behandeling kunnen het leven van uw hond redden.

Wat is rattengifvergiftiging?

Rattengif (rodenticide) is een bestrijdingsmiddel dat bedoeld is om ratten en muizen te doden, maar dat ook uiterst giftig is voor honden. Er bestaan verschillende soorten rattengif, elk met een ander werkingsmechanisme. De meest voorkomende soort in Nederland zijn anticoagulantia (antistollingsmiddelen), die de bloedstolling verstoren. Andere soorten bevatten stoffen als bromethalin (zenuwgif), cholecalciferol (vitamine D3) of zinkfosfide. Honden kunnen vergiftigd raken door het gif direct op te eten, maar ook indirect door een vergiftigde muis of rat te eten.

Oorzaken van rattengifvergiftiging

Honden raken vergiftigd met rattengif in verschillende situaties:

- Directe inname: honden worden aangetrokken door de lokstof in rattengifblokjes of -korrels. Deze zijn vaak smakelijk gemaakt met graan of suiker.

- Secundaire vergiftiging: het eten van een muis of rat die rattengif heeft gegeten. Dit komt vooral voor bij honden met een sterk jachtinstinct.

- Onbewuste blootstelling: rattengif dat in de tuin, schuur, kelder of langs wandelpaden is neergelegd.

- Kwaadwillige vergiftiging: helaas komt het voor dat rattengif opzettelijk wordt neergelegd om honden te vergiftigen.

De hoeveelheid die nodig is om vergiftigingsverschijnselen te veroorzaken verschilt per type gif en per hond. Kleine honden lopen een groter risico omdat er minder gif nodig is per kilogram lichaamsgewicht.

Symptomen van rattengifvergiftiging

De symptomen hangen af van het type rattengif:

Anticoagulantia (meest voorkomend):

Symptomen verschijnen meestal pas 2 tot 5 dagen na inname, wanneer de stollingsreserves zijn uitgeput:

- Lethargie en zwakte

- Bleek tandvlees

- Bloedend tandvlees, neusbloedingen

- Bloed in de urine of ontlasting

- Blauwe plekken onder de huid

- Hoesten (bij longbloedingen)

- Ademhalingsproblemen

- Opgezette buik (bij interne bloedingen)

- Plotseling instorten

Bromethalin (zenuwgif):

- Tremoren en spiertrillingen

- Toevallen

- Verlies van coördinatie

- Verlamming van de achterpoten

Cholecalciferol (vitamine D3):

- Overmatige dorst en plassen

- Braken en verlies van eetlust

- Nierfalen

Diagnose van rattengifvergiftiging

Een snelle en nauwkeurige diagnose is van levensbelang. De dierenarts zal de volgende stappen ondernemen:

- Anamnese: informatie over mogelijke blootstelling aan rattengif. Neem altijd de verpakking van het rattengif mee als u die heeft, zodat de werkzame stof kan worden geïdentificeerd.

- Bloedstollingsonderzoek: bij anticoagulantia is de stollingstijd (PT en aPTT) verlengd. Dit is de belangrijkste test.

- Volledig bloedbeeld: om bloedarmoede door bloedverlies vast te stellen.

- Bloedchemie: om de nier- en leverfunctie te controleren.

- Röntgenfoto's: om interne bloedingen of vloeistofophoping in de borstholte vast te stellen.

- Calciumspiegel: bij vermoeden van cholecalciferolvergiftiging.

Behandeling van rattengifvergiftiging

De behandeling is afhankelijk van het type rattengif en het tijdstip van inname:

Bij recente inname (minder dan 2 uur geleden):

- Braken opwekken om zoveel mogelijk gif uit de maag te verwijderen.

- Toediening van actieve kool om de opname van het gif te verminderen.

Bij anticoagulantia:

- Vitamine K1: dit is het specifieke tegengif. Het wordt eerst via een injectie toegediend en daarna oraal voor een periode van 2 tot 6 weken, afhankelijk van het type anticoagulant.

- Bloedtransfusie: bij ernstig bloedverlies kan een bloedtransfusie noodzakelijk zijn.

- Plasmtransfusie: om direct stollingsfactoren aan te vullen.

Bij bromethalin:

- Herhaalde toediening van actieve kool.

- Ondersteunende zorg met infuustherapie en anti-epileptica.

- Er is geen specifiek tegengif; de prognose is vaak slechter.

Bij cholecalciferol:

- Agressieve infuustherapie om de calciumspiegel te verlagen.

- Medicatie om de calciumopname te verminderen.

- Behandeling kan weken duren.

Preventie van rattengifvergiftiging

Voorkomen is beter dan genezen bij rattengifvergiftiging:

- Gebruik geen rattengif in en rond uw huis als u huisdieren heeft. Kies voor diervriendelijke alternatieven zoals vangklemmen.

- Als u toch rattengif moet gebruiken, plaats het op locaties die absoluut onbereikbaar zijn voor uw hond.

- Houd uw hond tijdens wandelingen goed in de gaten en voorkom dat hij onbekend voedsel oppakt.

- Train uw hond het commando "laat" of "af" zodat u snel kunt ingrijpen.

- Wees alert op waarschuwingen in uw buurt over uitgelegde lokaasmiddelen.

- Sla het telefoonnummer van de dichtstbijzijnde spoedeisende dierenartspraktijk op in uw telefoon.

Bij elk vermoeden van rattengifvergiftiging: neem direct contact op met uw dierenarts. Wacht niet op symptomen, want bij anticoagulantia kan het dagen duren voordat deze zichtbaar worden, terwijl het gif al levensbedreigende schade aanricht.