Parodontitis

Parodontitis bij honden is een ernstige ontsteking van het tandvlees en de omliggende structuren die de tand op zijn plek houden. Het is de meest voorkomende ziekte bij volwassen honden en kan zonder behandeling leiden tot pijn, tandverlies en zelfs schade aan interne organen.

Wat is parodontitis?

Parodontitis is een voortgeschreden stadium van tandvleesziekte (parodontale ziekte) bij honden. Het begint als gingivitis — een ontsteking van het tandvlees — en ontwikkelt zich, als het onbehandeld blijft, tot parodontitis. Bij parodontitis zijn niet alleen het tandvlees maar ook de diepere structuren aangetast: het parodontaal ligament (dat de tand aan het kaakbot verbindt), het kaakbot en het wortelvlies (cement). De ontsteking leidt tot afbraak van deze structuren, waardoor tanden los komen te staan en uiteindelijk verloren gaan.

Onderzoek toont aan dat meer dan 80% van de honden boven de drie jaar enige vorm van parodontale ziekte heeft, wat het tot de meest voorkomende aandoening bij honden maakt.

Oorzaken van parodontitis

Parodontitis wordt veroorzaakt door bacteriële plaque die zich op de tanden ophoopt:

- Plaque: een kleverige film van bacteriën, voedselresten en speeksel die zich dagelijks op de tanden vormt. Als plaque niet wordt verwijderd, verhardt het tot tandsteen.

- Tandsteen (calculus): verhard plaque dat een ruw oppervlak vormt waarop nog meer bacteriën zich hechten. Tandsteen kan niet met poetsen worden verwijderd en moet professioneel worden gereinigd.

- Bacteriële infectie: de bacteriën in plaque en tandsteen produceren toxinen die het tandvlees en de onderliggende structuren aantasten.

Risicofactoren die parodontitis bevorderen:

- Kleine hondenrassen (Chihuahua, Yorkshire Terriër, Maltezer, Toy Poedel) zijn extra vatbaar vanwege hun kleine kaken en dicht op elkaar staande tanden.

- Brachycefale rassen met afwijkende tandstand.

- Gebrek aan tandverzorging (geen tandenpoetsen, geen kauwproducten).

- Zacht voer dat minder mechanische reiniging biedt dan brokken.

- Ouderdom: het risico neemt toe met de leeftijd.

- Slechte algehele gezondheid of een verzwakt immuunsysteem.

- Tandstandafwijkingen (malocclusie).

Symptomen van parodontitis

Veel honden verbergen pijn uitstekend, waardoor parodontitis vaak pas in een gevorderd stadium wordt opgemerkt. Let op de volgende signalen:

- Slechte adem (halitose): een van de eerste en meest opvallende tekenen.

- Rood, gezwollen of bloedend tandvlees

- Tandvleesterugtrekking (de tandwortels worden zichtbaar)

- Bruingele afzettingen (tandsteen) op de tanden

- Losse of ontbrekende tanden

- Moeite met eten, voedsel laten vallen of slechts aan één kant kauwen

- Kwijlen, soms met bloed

- Zwelling van het gezicht of onder de ogen (bij een tandwortelabces)

- Neusbloedingen of niezen (bij ernstige aantasting van de boventanden)

- Verminderde eetlust en gewichtsverlies

- Teruggetrokken of prikkelbaar gedrag

In ernstige gevallen kunnen bacteriën via de bloedbaan andere organen bereiken en schade veroorzaken aan het hart, de nieren en de lever. Dit maakt parodontitis niet alleen een probleem van de mond, maar een aandoening die de algehele gezondheid beïnvloedt.

Diagnose van parodontitis

Een grondige diagnose vereist onderzoek onder narcose:

- Visuele inspectie: de dierenarts beoordeelt het tandvlees, de tandsteen-ophoping en zichtbare afwijkingen.

- Parodontale sondering: met een speciaal instrument wordt de diepte van de tandvleeszakken gemeten. Zakken dieper dan 3-4 mm (afhankelijk van de hondengrootte) duiden op parodontitis.

- Tandheelkundige röntgenfoto's: dit is essentieel omdat tot 60% van de parodontale ziekte zich onder het tandvlees bevindt en niet met het blote oog zichtbaar is. Röntgenfoto's tonen botverlies rondom de tandwortels.

- Classificatie: de parodontale ziekte wordt in vier stadia ingedeeld: stadium 1 (gingivitis), stadium 2 (vroege parodontitis met minder dan 25% botverlies), stadium 3 (matige parodontitis met 25-50% botverlies) en stadium 4 (gevorderde parodontitis met meer dan 50% botverlies).

Behandeling van parodontitis

De behandeling vindt plaats onder narcose en hangt af van het stadium:

- Professionele gebitsreiniging: het verwijderen van plaque en tandsteen boven en onder het tandvlees met ultrasoon instrumentarium, gevolgd door polijsten van de tanden.

- Subgingivale curettage: het grondig reinigen van de tandvleeszakken bij parodontitis.

- Extractie: ernstig aangetaste tanden met meer dan 50% botverlies moeten worden getrokken. Dit verlost de hond van een bron van pijn en infectie.

- Antibiotica: lokaal (in de tandvleeszak) of systemisch bij ernstige infecties.

- Pijnstilling: adequate pijnbestrijding tijdens en na de behandeling.

- Geavanceerde parodontale chirurgie: in sommige gevallen kan een specialist botregeneratie of geleide weefselregeneratie uitvoeren om verloren bot te herstellen.

Na de behandeling is thuiszorg cruciaal om herhaling te voorkomen.

Preventie van parodontitis

Preventie is de beste aanpak bij parodontale ziekte:

- Dagelijks tandenpoetsen: dit is de gouden standaard. Gebruik een zachte tandenborstel en speciale tandpasta voor honden (nooit menselijke tandpasta gebruiken).

- Tandheelkundige kauwproducten: producten met het VOHC-keurmerk (Veterinary Oral Health Council) zijn bewezen effectief tegen plaque en tandsteen.

- Speciale tanddiëten: brokken die ontworpen zijn om de tanden mechanisch te reinigen.

- Mondspoelmiddelen en wateradditieven: kunnen helpen om bacteriën in de mond te verminderen.

- Jaarlijkse controle: laat het gebit van uw hond minstens jaarlijks controleren door de dierenarts.

- Professionele reiniging: laat het gebit regelmatig professioneel reinigen onder narcose, met een frequentie afhankelijk van het advies van uw dierenarts.

Begin al op jonge leeftijd met tandenpoetsen zodat uw hond eraan went. Een gezond gebit draagt bij aan een langer en gezonder leven.