Longontsteking

Longontsteking, ook wel pneumonie genoemd, is een ontsteking van het longweefsel bij honden. De ziekte kan worden veroorzaakt door bacteriën, virussen, schimmels of aspiratie van vreemd materiaal. Zonder tijdige behandeling kan longontsteking levensbedreigend zijn.

Wat is longontsteking?

Bij longontsteking raken de longblaasjes (alveoli) en het omringende longweefsel ontstoken. De longblaasjes vullen zich met vocht, slijm of pus, waardoor de gasuitwisseling (opname van zuurstof en afgifte van kooldioxide) wordt belemmerd. Dit leidt tot zuurstoftekort en kan, als het onbehandeld blijft, leiden tot ernstige ademhalingsproblemen en zelfs overlijden.

Oorzaken van longontsteking

Bacteriële pneumonie: Dit is de meest voorkomende vorm bij honden. Bacteriën zoals Bordetella bronchiseptica, Streptococcus, Pasteurella en Escherichia coli kunnen de longen infecteren. Vaak ontstaat een bacteriële longontsteking secundair aan een virale luchtweginfectie die het afweersysteem van de longen heeft verzwakt.

Aspiratiepneumonie: Ontstaat wanneer een hond voedsel, braaksel, maagzuur of ander materiaal inademt in de longen. Dit komt voor bij honden met slikproblemen (megaoesofagus), na verdoving, bij brachycefale rassen of bij te snel eten. Het is een veelvoorkomende en ernstige vorm van pneumonie.

Virale pneumonie: Virussen zoals het canine influenzavirus, canine distemper virus of parainfluenzavirus kunnen de longen aantasten, meestal als onderdeel van een bredere luchtweginfectie (kennelhoest).

Schimmelpneumonie: Schimmels zoals Aspergillus, Blastomyces of Coccidioides kunnen longontsteking veroorzaken, vooral in bepaalde geografische gebieden. Deze vorm is in Nederland zeldzaam.

Parasitaire pneumonie: Longwormen en andere parasieten kunnen het longweefsel beschadigen en ontsteking veroorzaken.

Symptomen van longontsteking

Hoest: Een natte, productieve hoest is kenmerkend. De hoest kan slijm of pus bevatten.

Benauwdheid: De hond ademt sneller en moeizamer dan normaal. Bij ernstige pneumonie is er zichtbare buikademhaling.

Koorts: De lichaamstemperatuur kan verhoogd zijn (boven 39,5°C). Sommige honden met ernstige pneumonie kunnen juist een verlaagde temperatuur hebben.

Neusuitvloeiing: Er kan slijmerig of pusachtig vocht uit de neus lopen.

Lethargie: De hond is lusteloos, slaapt veel en heeft weinig interesse in de omgeving.

Verminderde eetlust: Veel honden met longontsteking weigeren voedsel.

Inspanningsintolerantie: De hond wordt snel moe en wil niet wandelen of spelen.

Cyanose: Bij ernstig zuurstoftekort kan het tandvlees en de tong blauw verkleuren.

Ademhalingsgeluiden: Bij het luisteren met een stethoscoop zijn krakende, piepende of afwezige longgeluiden te horen.

Diagnose

Lichamelijk onderzoek: De dierenarts luistert naar de longen met een stethoscoop en beoordeelt de ademhaling, temperatuur en algemene conditie.

Thoraxröntgenfoto's: Röntgenfoto's van de borstkas zijn essentieel. Ze tonen typische patronen van vloeistofophoping en ontsteking in de longen en helpen om de ernst en locatie te bepalen.

Bloedonderzoek: Een volledig bloedbeeld toont vaak een verhoogd aantal witte bloedcellen (leukocytose) als teken van infectie.

Tracheaal spoelsel of bronchoalveolair lavage (BAL): Er wordt vloeistof in de luchtwegen gespoten en weer opgezogen voor bacteriologisch onderzoek en kweek. Dit helpt om het exacte micro-organisme te identificeren en de juiste antibiotica te kiezen.

Zuurstofsaturatie: Pulse-oximetrie of bloedgasanalyse kan het zuurstofgehalte in het bloed meten.

Behandeling van longontsteking

Antibiotica: Bij bacteriële pneumonie worden breed-spectrum antibiotica gestart, die later worden aangepast op basis van kweek- en gevoeligheidsresultaten. De behandeling duurt doorgaans minimaal 3 tot 6 weken.

Zuurstoftherapie: Honden met ernstige benauwdheid kunnen zuurstof toegediend krijgen via een zuurstofkooi, masker of neusbril.

Infuustherapie: Vocht via een infuus helpt bij het bestrijden van uitdroging en het verdunnen van slijm in de luchtwegen.

Verneveltherapie (nebulisatie): Het inhaleren van verneveld vocht, eventueel met medicijnen, helpt het slijm in de luchtwegen te verdunnen zodat het makkelijker opgehoest kan worden.

Coupage: Zachtjes kloppen op de borstwand helpt om slijm los te maken uit de longen. Dit wordt vaak gecombineerd met verneveltherapie.

Rust: De hond heeft voldoende rust nodig maar mag niet volledig inactief zijn. Korte, rustige wandelingen bevorderen het ophoesten van slijm.

Voeding: Zorg voor voldoende voeding en vochtinname. Verwarm het voedsel eventueel om de geur te versterken en de eetlust te stimuleren.

Preventie

Vaccinatie: Vaccineer je hond tegen kennelhoest (Bordetella, parainfluenza) en andere relevante luchtwegpathogenen.

Voorkom aspiratie: Voer honden met slikproblemen in een verhoogde positie. Gebruik slow-feeders om snel eten te voorkomen.

Vermijd besmetting: Houd zieke honden gescheiden van gezonde honden. Kennelhoest is zeer besmettelijk.

Goede hygiëne: Reinig voer- en drinkbakken regelmatig en zorg voor een schone leefomgeving.

Goed immuunsysteem: Een uitgebalanceerde voeding, regelmatige beweging en het vermijden van stress dragen bij aan een sterk afweersysteem.

De prognose van longontsteking hangt af van de oorzaak, de ernst en hoe snel de behandeling wordt gestart. De meeste honden met bacteriële pneumonie herstellen goed bij tijdige en adequate behandeling. Aspiratiepneumonie kan ernstiger verlopen en heeft een voorzichtiger prognose.