Hartworm

Hartworm (Dirofilaria immitis) is een parasitaire worm die via muggen wordt overgedragen en zich nestelt in de longslagaders en het rechter hart van de hond. In Nederland komt hartworm niet van nature voor; alle gevallen zijn importziekten bij honden die meegenomen zijn naar risicogebieden in Zuid- en Oost-Europa.

Verspreiding en besmetting

Hartworm is endemisch in grote delen van Zuid- en Oost-Europa, waaronder Italië, Spanje, Portugal, Griekenland, Turkije en de Balkanlanden. Op de Canarische eilanden is overdracht het hele jaar mogelijk; op het vaste land loopt het seizoen van april tot en met oktober.

Besmetting vindt uitsluitend plaats via de steek van een geïnfecteerde mug. De mug brengt microscopisch kleine larven (microfilariae) in de hond. Deze larven trekken naar de longslagaders, waar ze in vier tot zes maanden uitgroeien tot volwassen wormen van maximaal dertig centimeter. Volwassen wormen kunnen zeven jaar oud worden; een zwaar geïnfecteerde hond kan honderden wormen herbergen.

Symptomen van hartworm

Een hond kan jarenlang symptoomloos drager zijn. Klinische verschijnselen treden doorgaans pas op vijf tot zeven maanden na besmetting en worden ernstiger naarmate de infectie vordert:

• Chronische hoest en verminderde inspanningstolerantie
• Vermoeidheid, lusteloosheid en gewichtsverlies
• Moeizame ademhaling, met name na inspanning of opwinding
• Flauwvallen na lichamelijke inspanning
• Vocht in de buikholte (ascites) en zwelling van de achterpoten bij gevorderde infectie
• Plotselinge dood bij massale afsluiting van de longslagaders door stervende wormen

Diagnose

• Antigeen bloedtest: detecteert eiwitten van volwassen vrouwelijke wormen; betrouwbaar vanaf vijf maanden na infectie
• Microfilariëntest (Knott-test): zoekt naar larven in het bloed; bij dertig procent van de gevallen vals-negatief
• Echografie: toont vergroting van het rechter hart en soms wormen zichtbaar als parallelle lijntjes in de longslagaders
• Röntgenfoto: toont kronkelende, verdikte longslagaders en tekenen van rechter hartfalen

Behandeling van hartworm

Behandeling vereist strikte rust van de hond gedurende dertig tot veertig dagen na de injecties. Stervende wormen vallen uiteen in fragmenten die longslagaders kunnen afsluiten; overmatige inspanning verhoogt dit risico sterk.

• Melarsomine injecties: doden de volwassen wormen. Standaard protocol: een eerste injectie, gevolgd door twee injecties op opeenvolgende dagen vier tot zes weken later.
• Ondersteunende medicatie: heparine, prednison en doxycycline verminderen het risico op complicaties en behandelen de bacteriën die in hartworm-wormen leven (Wolbachia).
• Milbemycine: na het doden van de volwassen wormen worden de microfilariae behandeld met een ontwormingspilletje.
• Absolute rust: de belangrijkste maatregel tijdens en na de behandeling — de hond mag niet rennen, springen of opgewonden raken.

Preventie

Bij reizen naar risicogebieden: start binnen dertig dagen na aankomst met een preventief middel en zet dit voort tot dertig dagen na vertrek. Geschikte middelen bevatten ivermectine, milbemycine oxime, moxidectine of selamectine. Honden die al besmet zijn, moeten eerst worden behandeld voordat preventie kan worden gestart.