Glaucoom

Glaucoom is een pijnlijke oogaandoening die bij honden snel kan leiden tot onherstelbare blindheid. De oogdruk loopt op doordat het oogvocht niet goed kan afvloeien, wat de oogzenuw beschadigt. Snelle actie is essentieel om het zicht te redden.

Wat is glaucoom bij honden?

Glaucoom is een aandoening waarbij de intraoculaire druk (IOP, de druk in het oog) abnormaal hoog is. In een gezond oog wordt voortdurend kamervocht geproduceerd dat het oog voedt en vervolgens via het drainagesysteem (de iridocorneale hoek) weer afvloeit. Bij glaucoom is de afvoer van dit vocht verstoord, waardoor de druk in het oog stijgt. Deze verhoogde druk beschadigt de oogzenuw (nervus opticus) en het netvlies, wat leidt tot pijn en uiteindelijk blindheid.

Bij honden verloopt glaucoom vaak agressiever dan bij mensen. De oogdruk kan binnen enkele uren tot gevaarlijke niveaus stijgen, waardoor onomkeerbare schade aan het zicht al binnen 24-48 uur kan optreden. Bepaalde rassen hebben een genetische aanleg voor glaucoom, waaronder de Cocker Spaniël, Basset Hound, Shar-Pei, Beagle, Siberische Husky en Shih Tzu.

Oorzaken van glaucoom

Primair glaucoom: Dit is een erfelijke aandoening waarbij het drainagesysteem van het oog een anatomisch defect heeft. Het komt in beide ogen voor, hoewel het ene oog eerder symptomen kan vertonen dan het andere. Bij honden met primair glaucoom in één oog zal het andere oog in de meeste gevallen binnen maanden tot jaren ook worden aangetast.

Secundair glaucoom: Dit ontstaat als gevolg van een andere oogaandoening die de afvoer van kamervocht blokkeert. Veelvoorkomende oorzaken zijn: uveïtis (ontsteking in het oog), lensluxatie (verschuiving van de ooglens), oogtumoren, bloeding in het oog, en complicaties na oogchirurgie. Secundair glaucoom is bij honden verantwoordelijk voor het merendeel van de gevallen.

Symptomen van glaucoom

De symptomen van glaucoom kunnen acuut (plotseling) of chronisch (geleidelijk) optreden:

Acuut glaucoom: Een plotselinge, sterke stijging van de oogdruk veroorzaakt hevige pijn. De hond kan het oog dichtknijpen, met de poot over het oog wrijven, of het hoofd afwenden bij aanraking. Het oog wordt rood door verwijde bloedvaten, de pupil is verwijd en reageert niet op licht, en het hoornvlies kan troebel of blauwachtig worden door vochtophoping (cornea-oedeem). De hond kan lusteloos zijn, minder eten of braken door de pijn.

Chronisch glaucoom: Bij langdurig verhoogde oogdruk kan het oog zichtbaar groter worden (buphthalmie). Het oog wordt blind, de pupil is permanent verwijd, en het oog kan er troebel of blauwachtig uitzien. In dit stadium is het zicht doorgaans niet meer te redden.

Diagnose

Tonometrie: Het meten van de oogdruk met een tonometer is de belangrijkste diagnostische test. De normale oogdruk bij honden ligt tussen 10 en 25 mmHg. Waarden boven 25 mmHg zijn verdacht, en waarden boven 30 mmHg zijn diagnostisch voor glaucoom.

Gonioskopie: Hierbij wordt de drainagehoek van het oog beoordeeld met een speciale lens. Dit kan vaststellen of het drainagesysteem open of gesloten is en helpt onderscheid te maken tussen primair en secundair glaucoom.

Oogspiegeling: Onderzoek van het netvlies en de oogzenuw kan schade door verhoogde oogdruk aantonen, zoals een ingedeukte oogzenuw (cupping) of netvliesatrofie.

Echografie van het oog: Bij een troebel oog dat niet goed te onderzoeken is, kan een echografie de interne structuren in beeld brengen en tumoren, lensluxatie of loslating van het netvlies aantonen.

Behandeling

De behandeling van glaucoom richt zich op het verlagen van de oogdruk en het behouden van het gezichtsvermogen:

Spoedsituatie (acuut glaucoom): Bij acuut glaucoom is onmiddellijke behandeling noodzakelijk. Intraveneuze mannitol of orale glycerine kunnen de oogdruk snel verlagen. Oogdruppels met prostaglandine-analogen (latanoprost) worden gebruikt om de afvoer van kamervocht te verbeteren. Carboanhydraseremmers (dorzolamide) verminderen de productie van kamervocht.

Langetermijnmedicatie: Combinaties van oogdruppels worden langdurig voorgeschreven om de oogdruk onder controle te houden. Dit vereist dagelijkse toediening en regelmatige controle van de oogdruk.

Chirurgische opties: Wanneer medicatie onvoldoende werkt, kunnen chirurgische ingrepen worden overwogen. Lasertherapie (cyclofotocoagulatie) kan de productie van kamervocht verminderen. Een drainage-implantaat (shunt) kan worden geplaatst om een alternatieve afvoerroute te creëren.

Bij blindheid en pijn: Wanneer het oog blind is en pijnlijk blijft ondanks medicatie, kan enucleatie (verwijdering van het oog) of een intraoculaire prothese (het oog wordt vervangen door een kunstoog) worden overwogen om het lijden te beëindigen. Honden passen zich opmerkelijk goed aan het leven met één of geen ogen aan.

Preventie

Screening van risicorassen: Bij rassen met een genetische aanleg voor primair glaucoom is het zinvol om regelmatig de oogdruk te laten meten en een gonioskopie te laten uitvoeren. Zo kan de aandoening vroegtijdig worden opgespoord.

Verantwoord fokken: Honden met primair glaucoom zouden niet voor de fok moeten worden gebruikt. Gonioskopie als fokonderzoek kan helpen het voorkomen van de aandoening te verminderen.

Preventieve behandeling van het tweede oog: Bij honden met primair glaucoom in één oog wordt doorgaans preventief begonnen met oogdruppels in het andere oog om het ontstaan van glaucoom daar te vertragen.

Tijdige behandeling van oogaandoeningen: Prompt behandelen van uveïtis, lensluxatie en andere oogproblemen kan secundair glaucoom helpen voorkomen.