Ziekte van Lyme

Wat is de ziekte van Lyme bij honden?

De ziekte van Lyme, ook wel Lyme-borreliose genoemd, is een infectieziekte veroorzaakt door de spirocheetbacterie Borrelia burgdorferi sensu lato. De bacterie wordt overgedragen via de beet van besmette teken, in Nederland en België voornamelijk de schapenteek (Ixodes ricinus). Lyme-borreliose komt in heel Nederland voor, maar de kans op besmetting is het grootst in bosrijke en heidegebieden. Hoewel veel honden na een besmetting geen symptomen ontwikkelen, kan de ziekte bij sommige honden ernstige gewrichts- en nierproblemen veroorzaken.

Oorzaken van de ziekte van Lyme

De Borrelia-bacterie wordt overgedragen door teken tijdens het bloedzuigen. Belangrijke feiten over de overdracht:

• Een teek moet minimaal 24 tot 48 uur vastzitten voordat de bacterie wordt overgedragen
• Niet alle teken zijn besmet – in Nederland draagt naar schatting 10-20% van de teken de Borrelia-bacterie bij zich
• Het tekenseizoen loopt van maart tot november, met pieken in het voorjaar en de herfst, maar door mildere winters zijn teken steeds vaker ook in de wintermaanden actief
• Honden die veel in bossen, heidevelden, duinen en hoog gras komen, lopen het meeste risico

De bacterie wordt niet direct van hond op hond of van hond op mens overgedragen. Mensen kunnen echter wel besmet worden door dezelfde teken die ook honden bijten.

Symptomen van Lyme bij honden

Het opvallende aan Lyme bij honden is dat slechts 5-10% van de besmette honden daadwerkelijk ziek wordt. Symptomen kunnen weken tot maanden na de tekenbeet optreden:

Meest voorkomende symptomen:

• Wisselende kreupelheid: manken dat van het ene naar het andere been verspringt (migrerende polyarthritis)
• Gezwollen, pijnlijke gewrichten
• Koorts (39,5-40,5°C)
• Vergrote lymfeklieren
• Verminderde eetlust en lusteloosheid
• Spierpijn en stijfheid

Ernstige complicaties:

• Lyme-nefritis: een ernstige nierziekte die kan leiden tot nierfalen. Dit komt vooral voor bij Labradors, Golden Retrievers en Berner Sennenhonden
• Hartproblemen: myocarditis (hartspierontsteking) is zeldzaam maar mogelijk
• Neurologische verschijnselen: zeldzaam bij honden, in tegenstelling tot bij mensen

In tegenstelling tot bij mensen ontwikkelen honden geen typische rode ringvormige uitslag (erythema migrans).

Diagnose van de ziekte van Lyme

De diagnose is niet altijd eenvoudig omdat de symptomen op veel andere aandoeningen kunnen lijken:

• Klinisch onderzoek: beoordeling van symptomen, kreupelheid en gewrichtsonderzoek
• SNAP-test (ELISA): sneltest die antistoffen tegen Borrelia detecteert (C6-antilichamen)
• Quantitatieve C6-test: meet de hoogte van de antistoffenspiegel, nuttig om actieve infectie te onderscheiden van eerdere blootstelling
• Western blot: bevestigingstest
• Bloedonderzoek: compleet bloedbeeld, nier- en leverwaarden
• Urineonderzoek: controleren op eiwit in de urine (teken van nierprobleem)
• Gewrichtsvloeistofanalyse: bij ernstige gewrichtsontsteking

Behandeling van Lyme bij honden

De behandeling bestaat uit antibiotica:

• Doxycycline: het middel van eerste keus, gedurende vier tot zes weken
• Amoxicilline: alternatief bij honden die doxycycline niet verdragen
• Pijnstilling: NSAIDs bij gewrichtspijn en koorts
• Ondersteunende therapie: bij nierproblematiek infuustherapie en nierondersteunende medicatie

De meeste honden reageren snel op de antibioticabehandeling en vertonen binnen 24-48 uur verbetering. Bij Lyme-nefritis is de prognose helaas vaak slecht.

Een positieve antistoffentest zonder symptomen vereist niet altijd behandeling. De dierenarts zal de nier- en urinwaarden monitoren en alleen behandelen als er aanwijzingen zijn voor actieve ziekte.

Preventie van de ziekte van Lyme

Preventie richt zich op het voorkomen van tekenbeten:

• Tekenpreventie: gebruik regelmatig anti-tekenmiddelen (tabletten, spot-on of halsbanden met werkzame stoffen zoals fipronil, permetrine, fluralaner of sarolaner)
• Dagelijkse tekencontrole: controleer uw hond na elke wandeling, vooral in risicogebieden
• Snel verwijderen: verwijder teken binnen 24 uur met een tekentang of tekenhaak om overdracht te voorkomen
• Vaccinatie: er bestaat een Lyme-vaccin voor honden dat in bepaalde risicogebieden kan worden overwogen
• Vermijd risicogebieden tijdens piekperioden of houd uw hond op de paden