Tandvleesontsteking

Tandvleesontsteking bij honden is een van de meest voorkomende gebitsproblemen. Maar liefst 80% van de honden ouder dan drie jaar heeft enige vorm van tandvleesaandoening. Het goede nieuws: gingivitis is in een vroeg stadium volledig omkeerbaar.

Wat is tandvleesontsteking bij honden?

Tandvleesontsteking, ook wel gingivitis genoemd, is een ontsteking van het tandvlees (gingiva) die wordt veroorzaakt door ophoping van bacteriële plaque op de tanden. Het is het eerste en mildste stadium van parodontale ziekte bij honden. In dit stadium is de ontsteking beperkt tot het tandvlees en heeft deze nog geen invloed op de diepere structuren zoals het kaakbot of de tandwortels. Als gingivitis niet wordt behandeld, kan het zich ontwikkelen tot parodontitis, een ernstigere aandoening waarbij onomkeerbare schade ontstaat aan het steunweefsel van de tanden.

Oorzaken van tandvleesontsteking

De belangrijkste oorzaak van gingivitis bij honden is de ophoping van plaque op de tanden. Plaque is een kleverige, kleurloze film van bacteriën die zich voortdurend op het tandoppervlak vormt. Wanneer plaque niet wordt verwijderd, verhardt het binnen 24 tot 72 uur tot tandsteen (calculus). Tandsteen biedt een ruw oppervlak waarop nog meer bacteriën zich kunnen hechten, wat leidt tot verdere irritatie en ontsteking van het tandvlees.

Verschillende factoren verhogen het risico op tandvleesontsteking:

Ras en grootte: Kleine hondenrassen zoals Chihuahuas, Yorkshire Terriers en Teckels zijn extra gevoelig vanwege hun relatief kleine kaak en dicht op elkaar staande tanden. Dit maakt het moeilijker voor voedselresten om op natuurlijke wijze te worden verwijderd.

Leeftijd: Oudere honden lopen een groter risico omdat plaque en tandsteen zich door de jaren heen ophopen.

Voeding: Een dieet dat voornamelijk uit nat voer bestaat, kan bijdragen aan snellere plaquevorming vergeleken met droog brokjesvoer, dat een licht schurend effect op de tanden heeft.

Gebitsproblemen: Scheefstaande tanden, overbeet of onderbeet, en vastgehouden melktanden creëren moeilijk bereikbare plekken waar plaque zich ophoopt.

Kauwgedrag: Honden die weinig kauwen op geschikte kauwartikelen missen een natuurlijk reinigingsmechanisme voor hun tanden.

Symptomen van tandvleesontsteking

De symptomen van gingivitis bij honden kunnen subtiel beginnen, maar worden duidelijker naarmate de aandoening vordert:

Rood en gezwollen tandvlees: Gezond tandvlees is roze en stevig. Bij gingivitis wordt het tandvlees rood, gezwollen en gevoelig. Dit is vaak het eerste zichtbare teken.

Bloedend tandvlees: Het tandvlees kan bloeden bij het eten van hard voer, bij het kauwen op speelgoed, of bij aanraking. Soms zie je bloedsporen op kauwspeelgoed of in de drinkbak.

Slechte adem (halitose): Een onaangename geur uit de bek is een veelvoorkomend teken van bacteriële ophoping en tandvleesontsteking. Hoewel hondendem niet altijd fris ruikt, duidt een opvallend vieze geur op een probleem.

Overmatig kwijlen: Sommige honden gaan meer kwijlen als reactie op de ontsteking in hun bek.

Moeilijk eten: Honden met pijnlijk tandvlees kunnen langzamer eten, voedsel laten vallen, of een voorkeur ontwikkelen voor zacht voer. In ernstigere gevallen weigeren ze hard voer volledig.

Teruggetrokken tandvlees: In een verder gevorderd stadium kan het tandvlees zich terugtrekken van de tanden, waardoor de tandwortels zichtbaar worden.

Diagnose

Een dierenarts stelt de diagnose tandvleesontsteking meestal door een visueel onderzoek van de mondholte. Hierbij let de dierenarts op roodheid, zwelling, bloeding en de aanwezigheid van plaque en tandsteen. Voor een grondiger beoordeling kan een tandheelkundig onderzoek onder narcose nodig zijn. Dit maakt het mogelijk om de ruimte tussen het tandvlees en de tanden (pockets) te meten met een speciale sonde.

Röntgenfoto's van het gebit kunnen worden gemaakt om vast te stellen of de ontsteking al tot botverlies heeft geleid. Dit helpt bij het onderscheiden van omkeerbare gingivitis en onomkeerbare parodontitis. De dierenarts kan de ernst van de aandoening classificeren in vier stadia, van milde gingivitis (stadium 1) tot ernstige parodontitis met botverlies (stadium 4).

Behandeling van tandvleesontsteking

De behandeling van gingivitis richt zich op het verwijderen van de oorzaak (plaque en tandsteen) en het herstellen van een gezonde mondomgeving:

Professionele gebitsreiniging: Dit is de belangrijkste behandeling. Onder narcose verwijdert de dierenarts alle plaque en tandsteen boven en onder de tandvleesrand met behulp van ultrasone apparatuur. Daarna worden de tanden gepolijst om het oppervlak glad te maken, waardoor nieuwe plaquevorming wordt vertraagd.

Antibiotica: Bij ernstigere gevallen kan de dierenarts antibiotica voorschrijven om de bacteriële infectie te bestrijden. Dit kan in de vorm van tabletten zijn of als gel die direct op het tandvlees wordt aangebracht.

Pijnbestrijding: Ontstekingsremmende pijnstillers kunnen worden voorgeschreven om ongemak te verminderen tijdens het herstel.

Thuiszorg na behandeling: Na een professionele reiniging is het essentieel om thuis regelmatig de tanden van je hond te poetsen. Begin voorzichtig en bouw het geleidelijk op. Gebruik altijd tandpasta die speciaal voor honden is gemaakt — menselijke tandpasta bevat fluoride en andere stoffen die giftig zijn voor honden.

Preventie van tandvleesontsteking

Tandvleesontsteking is grotendeels te voorkomen met de juiste zorg:

Dagelijks tandenpoetsen: Dit is de meest effectieve manier om plaquevorming te voorkomen. Gebruik een zachte tandenborstel of vingertandenborstel in combinatie met hondentandpasta.

Kauwartikelen: Speciale tandverzorgingssnacks en kauwartikelen met het VOHC-keurmerk (Veterinary Oral Health Council) helpen plaque mechanisch te verwijderen.

Jaarlijkse controle: Laat het gebit van je hond jaarlijks controleren door de dierenarts. Bij rassen met een verhoogd risico kan een halfjaarlijkse controle verstandig zijn.

Voeding: Een uitgebalanceerd dieet met droog brokjesvoer draagt bij aan een gezonder gebit. Er bestaan ook speciale tandverzorgingsdiëten met grotere, vezelrijke brokken die de tanden schoonschuren tijdens het kauwen.

Watersupplementen: Er zijn toevoegingen voor het drinkwater verkrijgbaar die helpen bacteriegroei in de bek te remmen.

Door aandacht te besteden aan de mondgezondheid van je hond en vroegtijdig in te grijpen, kun je tandvleesontsteking voorkomen of in een vroeg stadium behandelen. Dit bespaart je hond niet alleen pijn en ongemak, maar voorkomt ook kostbare tandheelkundige ingrepen in de toekomst.