Leishmaniose

Leishmaniose is een parasitaire infectieziekte veroorzaakt door Leishmania, een eencellig organisme dat wordt overgedragen door de steek van de zandvlieg. In Nederland zelf is besmetting niet mogelijk; het risico doet zich voor in Zuid-Europa (met name rondom de Middellandse Zee), delen van Azië en Midden- en Zuid-Amerika.

Besmetting

De zandvlieg is actief tijdens zonsondergang en zonsopgang en leeft in warme gebieden met een humusrijke grond. Het risicoseizoen in Zuid-Europese landen loopt van april tot november. Mogelijk kunnen ook teken en vlooien als overdrager fungeren, maar dit is nog niet bewezen. In Nederland kan besmetting alleen optreden via de moederhond (in de baarmoeder), bloedtransfusie of seksueel contact.

Symptomen

Na besmetting kan het drie maanden tot meerdere jaren duren voordat een hond ziek wordt. Niet elke besmette hond ontwikkelt ziekteverschijnselen. De eerste symptomen zijn doorgaans vergrote lymfeklieren, gewichtsverlies, spierafbraak en verminderde eetlust. Huidklachten zijn kenmerkend: droge, schilferige huid, kaalheid (met name rond de ogen en oren), slecht helende wondjes, verdikking van de neusdop en lange of misvormde nagels. Andere verschijnselen zijn bloedneuzen, oogontstekingen, gewrichtsklachten en in ernstige gevallen nierfalen — de meest voorkomende doodsoorzaak bij Leishmaniose.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld via bloedonderzoek (serologie). Na besmetting kan het lang duren voordat de test positief wordt. Een positieve test betekent niet automatisch dat behandeling nodig is. Voor een zekerder diagnose wordt een PCR-test gedaan van lymfeklieren of beenmerg.

Behandeling

Leishmania is niet te genezen, maar de ziekte is wel goed te beheersen. Veelgebruikte middelen zijn miltefosine (Milteforan®, eenmaal daags gedurende vier weken), meglumine-antimoniaat (Glucantime®, dagelijkse injecties) en allopurinol (tabletten gedurende meerdere maanden). Combinaties van deze middelen worden in Zuid-Europa vaak ingezet. Na behandeling verdwijnen de klachten veelal, maar terugkeer is bij een groot deel van de honden waarschijnlijk.

Preventie

Preventie is essentieel voor honden die in risicogebieden verblijven. Geregistreerde middelen als Scalibor®-protectorband, Advantix of Vectra 3D bieden bescherming tegen zandvliegen. Houd de hond tijdens schemering en dageraad binnen, gebruik insecticide kamersprays en horren met een gaaswijdte kleiner dan 0,4 mm².