Hemangiosarcoom

Hemangiosarcoom (HSA) is een kwaadaardige tumor die ontstaat uit de cellen die de bloedvaten bekleden (endotheelcellen). Het is een van de meest gevreesde kankersoorten bij honden vanwege zijn agressieve karakter, de neiging tot plotseling scheuren en bloeden, en de vaak sombere prognose.

Wat is hemangiosarcoom?

Hemangiosarcoom is een tumor van de bloedvatwand. Omdat bloedvaten overal in het lichaam voorkomen, kan deze tumor in principe op elke locatie ontstaan. De meest voorkomende locaties zijn:

Milt (splenisch HSA): De vaakst aangedane locatie, verantwoordelijk voor ongeveer 50% van de gevallen.

Hart (cardiaal HSA): Betreft meestal het rechter hartoor (auricula). Dit is de op één na meest voorkomende locatie.

Lever (hepatisch HSA): Kan primair in de lever ontstaan of als uitzaaiing van milt- of harttumoren.

Huid en onderhuid (cutaan en subcutaan HSA): De huidvorm heeft een betere prognose dan de interne vormen.

Hemangiosarcoom is berucht om zijn neiging tot spontane ruptuur. De fragiele tumorwanden kunnen scheuren, wat leidt tot massaal inwendig bloedverlies dat acuut levensbedreigend is.

Oorzaken van hemangiosarcoom

Genetische aanleg: Bepaalde rassen hebben een sterk verhoogd risico. De Duitse Herder, Golden Retriever, Labrador Retriever en Flatcoated Retriever zijn het vaakst aangedaan. Bij de Golden Retriever is de kans op hemangiosarcoom in de loop van het leven geschat op 1 op 5.

Leeftijd: Hemangiosarcoom komt vooral voor bij oudere honden, met een gemiddelde leeftijd van 9 tot 12 jaar bij diagnose.

Geslacht: Reuen lijken een iets hoger risico te hebben dan teven.

UV-straling: Voor de huidvorm van hemangiosarcoom speelt blootstelling aan zonlicht een rol, vooral bij honden met een lichte huid en dunne vacht.

Overige factoren: De exacte oorzaak is niet volledig opgehelderd. Er lijkt een complexe interactie te zijn tussen genetische predispositie en omgevingsfactoren.

Symptomen van hemangiosarcoom

De symptomen hangen af van de locatie en of de tumor is geruptureerd:

Splenisch hemangiosarcoom:

Acute presentatie: Plotselinge collaps, bleke slijmvliezen, snelle hartslag, opgezet abdomen (door inwendige bloeding) en shock. Dit is vaak het eerste teken en kan levensbedreigend zijn.

Chronische presentatie: Intermitterende episodes van zwakte, lethargie, verminderde eetlust en gewichtsverlies. Sommige honden hebben herhaalde episodes van inwendig bloedverlies gevolgd door tijdelijk herstel.

Cardiaal hemangiosarcoom:

Harttamponnade: Vocht (bloed) rond het hart dat de pompfunctie belemmert. Symptomen zijn collaps, benauwdheid, gedempte harttonen en opgezwollen halsaderen.

Ritmestoornissen: De tumor kan hartritmestoornissen veroorzaken.

Cutaan hemangiosarcoom:

Rode tot paarse zwellingen op de huid, vaak op lichtblootgestelde gebieden zoals de buik. Deze kunnen bloeden en ulcereren.

Diagnose

Bloedonderzoek: Kan anemie (bloedarmoede) tonen door chronisch bloedverlies, evenals afwijkende stollingsfactoren.

Echografie van de buik: Kan een miltmassa en vrij vocht in de buik (hemoperitoneum) aantonen. Dit is vaak het eerste diagnostische onderzoek bij een hond die plotseling instort.

Echocardiografie: Een hartecho is essentieel om harttumoren en pericardiaal vocht vast te stellen.

Thoraxröntgenfoto's: Om longmetastasen op te sporen. Helaas zijn bij diagnose al bij 25-50% van de honden uitzaaiingen aanwezig.

Histopathologie: De definitieve diagnose wordt gesteld door microscopisch onderzoek van het verwijderde tumorweefsel. Niet elke miltmassa is hemangiosarcoom; ongeveer 50-70% van de milttumoren bij honden is kwaadaardig.

Behandeling van hemangiosarcoom

Spoedingreep: Bij acute ruptuur en inwendige bloeding is stabilisatie de eerste prioriteit. Dit omvat infuustherapie, bloedtransfusies en indien mogelijk spoedchirurgie.

Chirurgie: Splenectomie (verwijdering van de milt) is de standaardbehandeling bij splenisch hemangiosarcoom. Bij cardiaal HSA kan in sommige gevallen de tumor aan het hart worden verwijderd, maar dit is technisch complex. Chirurgie alleen geeft een mediane overleving van slechts 1 tot 3 maanden.

Chemotherapie: Na chirurgie wordt chemotherapie aanbevolen, meestal met doxorubicine, alleen of in combinatie met cyclofosfamide. Dit verlengt de mediane overleving tot 4 tot 6 maanden, en bij sommige honden tot meer dan een jaar.

Nieuwe therapieën: Er wordt onderzoek gedaan naar immunotherapie, anti-angiogene therapieën en metronomische chemotherapie (lage dagelijkse doseringen). Sommige studies tonen veelbelovende resultaten met combinaties van doxorubicine en deracoxib of rapamycin.

Cutaan hemangiosarcoom: De huidvorm heeft een betere prognose, vooral als de tumor beperkt is tot de opperhuid. Chirurgische verwijdering met ruime marges is vaak curatief.

Preventie

Er is geen bewezen preventie voor hemangiosarcoom. Enkele aandachtspunten:

Zonbescherming: Bescherm honden met een lichte huid en dunne vacht tegen overmatige zonblootstelling om het risico op de huidvorm te verminderen.

Regelmatige controles: Laat oudere honden, vooral van gevoelige rassen, regelmatig onderzoeken. Periodieke buikecho's bij hoog-risicorasen kunnen tumoren mogelijk in een eerder stadium opsporen.

Let op waarschuwingssignalen: Wees alert op episodes van plotselinge zwakte, bleke slijmvliezen of een opgezet abdomen en zoek dan onmiddellijk dierenartshulp.

Hemangiosarcoom blijft helaas een van de meest uitdagende kankersoorten bij honden. De prognose voor interne hemangiosarcomen is ongunstig, maar met chirurgie en chemotherapie kan waardevolle tijd worden gewonnen met een goede kwaliteit van leven.