Brachycefaal syndroom

Het brachycefaal obstructief luchtwegensyndroom (BOAS) is een aandoening die voorkomt bij honden met een platgedrukt gezicht en korte snuit. De anatomische kenmerken van deze rassen leiden tot ernstige ademhalingsproblemen die de levenskwaliteit sterk kunnen beïnvloeden.

Wat is het brachycefaal syndroom?

Het brachycefaal syndroom, officieel het brachycefaal obstructief luchtwegensyndroom (BOAS), is een combinatie van anatomische afwijkingen die de luchtwegen vernauwt bij kortsnuitige (brachycefale) hondenrassen. Het woord "brachycefaal" komt uit het Grieks en betekent "korte schedel". Door de extreem verkorte schedel zijn de weke delen in de neus, keel en luchtpijp samengedrukt in een veel kleinere ruimte, wat leidt tot obstructie van de luchtwegen.

Rassen die het vaakst zijn aangedaan:

- Engelse Buldog

- Franse Buldog

- Mopshond (Pug)

- Cavalier King Charles Spaniel

- Shih Tzu

- Pekinees

- Boston Terriër

- Boxer

Oorzaken van het brachycefaal syndroom

Het brachycefaal syndroom wordt veroorzaakt door de extreme fokkerij op korte snuiten. De botstructuur van de schedel is verkort, maar de weke delen (slijmvliezen, gehemelte, tong) zijn niet evenredig mee verkleind. Dit resulteert in meerdere anatomische problemen:

- Stenotische neusopeningen: de neusgaten zijn te nauw, waardoor de luchtdoorvoer door de neus ernstig beperkt is.

- Verlengd zacht gehemelte: het zachte gehemelte is te lang en blokkeert gedeeltelijk de toegang tot de luchtpijp.

- Hypoplastische trachea: de luchtpijp is te nauw voor het lichaamsgewicht van de hond.

- Everteerde larynxzakjes: het weefsel bij het strottenhoofd wordt naar binnen gezogen door het verhoogde inspanningsvermogen bij het ademen.

- Vergrote tonsillen: de amandelen zijn vaak chronisch vergroot door de constante luchtwegirritatie.

- Afwijkende neusschelpen: de neusschelpen (turbinaten) kunnen abnormaal gevormd zijn en de luchtdoorgang verder blokkeren.

Symptomen van het brachycefaal syndroom

De symptomen variëren van mild tot levensbedreigend:

- Luidruchtig ademen, snurken en snuiven (ook overdag)

- Benauwdheid en hijgen, vooral bij warmte of inspanning

- Snel vermoeid raken tijdens wandelingen of spelen

- Kokhalzen, braken en regurgitatie

- Hittegevoeligheid: onvermogen om af te koelen bij warm weer

- Slaapapneu: de hond stopt met ademen tijdens het slapen en wordt dan weer wakker

- Blauwverkleuring van tandvlees en tong (cyanose) bij ernstige benauwdheid

- Flauwvallen (syncope) bij inspanning of opwinding

- Maag-darmklachten: chronisch braken, oprispingen en reflux

- In ernstige gevallen: levensbedreigende ademhalingscrisis

De symptomen verergeren bij warm en vochtig weer, bij stress, opwinding of inspanning, en bij overgewicht.

Diagnose van het brachycefaal syndroom

De diagnose wordt gesteld op basis van het ras, de klinische symptomen en een grondig onderzoek:

- Lichamelijk onderzoek: inspectie van de neusopeningen, beluisteren van de ademhaling en beoordeling van de inspanningstolerantie.

- Laryngoscopie/faringoscopie: onderzoek van de keel en het strottenhoofd onder sedatie of narcose om het verlengde gehemelte en everteerde larynxzakjes te beoordelen.

- CT-scan: geeft een gedetailleerd beeld van de luchtwegen en neuspassages en is de gouden standaard voor het beoordelen van de ernst.

- Thoraxröntgen: om de trachea te beoordelen en eventuele longproblemen vast te stellen.

- BOAS-functietest: een inspanningstest waarbij het zuurstofgehalte voor en na inspanning wordt gemeten.

- Slaaponderzoek: bij vermoeden van slaapapneu.

Behandeling van het brachycefaal syndroom

De behandeling kan conservatief of chirurgisch zijn, afhankelijk van de ernst:

Conservatieve behandeling:

- Gewichtsbeheersing: overgewicht verergert alle symptomen aanzienlijk.

- Vermijd inspanning bij warm weer en zorg voor koeling.

- Gebruik een tuigje in plaats van een halsband om druk op de luchtwegen te vermijden.

- Stressreductie: voorkom situaties die opwinding veroorzaken.

- Maagbeschermende medicatie bij reflux en braken.

Chirurgische behandeling:

- Rhinoplastiek: het verwijden van de neusgaten om de luchtdoorvoer te verbeteren.

- Palatoplastiek: het inkorten van het verlengde zachte gehemelte.

- Verwijdering van everteerde larynxzakjes.

- Tonsillectomie: het verwijderen van vergrote amandelen.

- Turbinectomie: het verwijderen van afwijkende neusschelpen bij ernstige neusverstopping.

Chirurgische correctie wordt het best op jonge leeftijd uitgevoerd (idealiter rond 1-2 jaar) voordat secundaire veranderingen optreden. De meeste honden ondervinden aanzienlijke verbetering na een operatie.

Preventie van het brachycefaal syndroom

De beste preventie is het fokken op gezondere anatomie:

- Koop alleen een brachycefaal ras bij een fokker die op gezondheid fokt en BOAS-tests uitvoert.

- Kies voor rassen of kruisingen met een langere snuit.

- Houd uw brachycefale hond op een gezond gewicht.

- Laat de luchtwegen beoordelen door een dierenarts en overweeg vroegtijdige chirurgische correctie als dat geadviseerd wordt.

- Vermijd fokken met ernstig aangedane honden.