Botkanker

Osteosarcoom is de meest voorkomende primaire botkanker bij honden en een van de meest agressieve tumoren in de veterinaire oncologie. De kanker treedt met name op bij grote en reuzenrassen en heeft een hoge neiging tot vroege uitzaaiing naar de longen. Snelle diagnose en behandeling zijn bepalend voor de overleving.

Welke honden hebben het hoogste risico?

Osteosarcoom treft voornamelijk honden boven de vijfentwintig kilogram en wordt vaker gezien bij reuen. Rassen met een sterk verhoogd risico zijn Leonberger, Ierse Wolfhond, Landseer, Rottweiler en Duitse Herder. De tumor bevindt zich in tachtig procent van de gevallen in de ledematen, met de distale radius (net boven de pols) als meest voorkomende lokalisatie. De andere twintig procent treedt op in de wervelkolom, schedel, ribben of bekken.

Symptomen

• Kreupelheid die geleidelijk toeneemt en niet verbetert met rust of pijnstillers
• Zichtbare of voelbare zwelling rondom een gewricht of op het bot
• Pathologische fractuur: plotselinge ernstige pijn door een breuk op de plek van de tumor (bij circa vijftien procent van de gevallen)

Bij diagnose heeft ongeveer vijftien procent van de honden al zichtbare uitzaaiingen; bij vrijwel alle anderen zijn op dat moment al microscopisch kleine uitzaaiingen aanwezig.

Diagnose

Röntgenfoto's van het aangedane bot tonen een typisch agressief patroon. Een biopsie bevestigt de diagnose en sluit andere botaandoeningen uit. CT-scan van de longen en bloedonderzoek (ALP-waarden zijn een prognostische marker) completeren het stagingsonderzoek.

Behandeling

• Amputatie: de snelste weg naar pijnstilling. Honden passen zich goed aan op drie poten. Geeft gemiddeld twee tot vier maanden overleving zonder aanvullende chemotherapie.
• Amputatie + chemotherapie: carboplatin of cisplatin na amputatie verlengt de mediane overleving naar circa één jaar; tien procent van de honden leeft twee jaar of langer.
• Ledemaatsparende chirurgie: alleen mogelijk bij tumoren aan de distale radius; hoog risico op infectie en implantaatfalen. Vereist intensieve nacontrole.
• Bestraling: als palliatieve pijnstilling bij honden waarbij chirurgie niet mogelijk is. Gemiddeld zeventig dagen verlichting.
• Pijnmanagement: NSAID's in combinatie met gabapentine of andere analgetica verbeteren de kwaliteit van leven aanzienlijk; ook geschikt als enige behandeling bij eigenaren die voor palliatief kiezen.

Prognose

Zonder behandeling is de mediane overleving circa zeventig dagen. Met amputatie en chemotherapie overleeft de helft van de honden één jaar. Negatieve prognostische factoren zijn uitzaaiingen op het moment van diagnose, hoge ALP-waarden, tumorlocatie in het bovenste deel van de arm en hoog lichaamsgewicht.